Πώς μιλάμε σε ένα παιδί για τον θάνατο

Ο θάνατος είναι ένα από τα πιο δύσκολα θέματα για έναν ενήλικα. Πόσο μάλλον όταν χρειάζεται να το εξηγήσει σε ένα παιδί.

Πολλοί γονείς διστάζουν.Αναρωτιούνται τι να πουν, πώς να το πουν, αν πρέπει να το πουν.

Και συχνά προσπαθούν να προστατεύσουν το παιδί αποφεύγοντας τη συζήτηση.

Όμως τα παιδιά αντιλαμβάνονται περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε.

Τα παιδιά καταλαβαίνουν – με τον δικό τους τρόπο

Ανάλογα με την ηλικία τους, τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον θάνατο διαφορετικά.

Τα μικρότερα παιδιά μπορεί να τον βλέπουν ως κάτι προσωρινό.Κάτι που «μπορεί να αντιστραφεί».

Μεγαλώνοντας, αρχίζουν να κατανοούν ότι ο θάνατος είναι οριστικός.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται πριν τον καταλάβουν πλήρως.

Να πω την αλήθεια ή να το “μαλακώσω”;

Η ειλικρίνεια είναι σημαντική.Αλλά εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος.

Φράσεις όπως «κοιμήθηκε» ή «έφυγε» μπορεί να μπερδέψουν το παιδί. Μπορεί να δημιουργήσουν φόβους – για τον ύπνο, για την απουσία, για το αν θα επιστρέψει κάποιος.

Αντί για αυτό, βοηθά να χρησιμοποιούμε απλά και ξεκάθαρα λόγια:

Ότι το σώμα σταματά να λειτουργεί. Ότι δεν επιστρέφει.

Με τρόπο ήρεμο και προσαρμοσμένο στην ηλικία.

Να δείξω τα συναισθήματά μου;

Πολλοί γονείς φοβούνται να δείξουν τη θλίψη τους.

Όμως, το παιδί δεν χρειάζεται έναν «τέλειο» γονιό. Χρειάζεται έναν αληθινό.

Το να δει ότι στεναχωριέσαι, ότι συγκινείσαι, του δείχνει ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά.

Και ότι επιτρέπεται να νιώθει κι εκείνο έτσι.

Οι ερωτήσεις που έρχονται

Τα παιδιά συχνά κάνουν επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις:

«Πού πήγε;» «Θα τον ξαναδούμε;» «Θα πεθάνεις κι εσύ;»

Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι απλώς περιέργεια. Είναι τρόπος επεξεργασίας.

Και χρειάζονται απαντήσεις απλές, σταθερές και ειλικρινείς.

Ακόμα κι αν επαναλαμβάνονται.

Όταν το παιδί δεν μιλά

Κάποια παιδιά δεν εκφράζουν εύκολα τη θλίψη τους.

Μπορεί να συνεχίσουν να παίζουν, να φαίνονται «καλά».Ή να εκφράσουν τη δυσκολία τους μέσα από τη συμπεριφορά:εκνευρισμό, απόσυρση, δυσκολία στον ύπνο. Κάθε παιδί πενθεί με τον δικό του τρόπο.

Τι μπορεί να βοηθήσει

• Να υπάρχει χώρος για ερωτήσεις
• Να αποδεχόμαστε όλα τα συναισθήματα
• Να διατηρείται μια σταθερότητα στην καθημερινότητα
• Να θυμόμαστε μαζί το πρόσωπο που χάθηκε (αν το παιδί το θέλει)

Δεν χρειάζονται «τέλεια λόγια».Χρειάζεται παρουσία.

Ένα τελευταίο σημείο

Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να μιλήσεις για τον θάνατο.

Υπάρχει ο τρόπος που είναι αληθινός, ειλικρινής και προσαρμοσμένος στο παιδί σου.

Και, τελικά, αυτό που μένει δεν είναι τόσο οι λέξεις, όσο το ότι το παιδί δεν είναι μόνο του σε αυτό που προσπαθεί να καταλάβει.